Ngoài sữa mẹ, các bữa ăn dặm rất quan trọng cho bé phát triển thể chất và trí tuệ. Nhận biết được thời điểm và các dấu hiệu bé đã sẵn sàng cho việc ăn dặm là điều vô cùng cần thiết để tạo cho bé ăn dặm lần đầu được thuận lợi. Thời điểm bắt đầu cho trẻ ăn dặm hợp lý nhất Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo nên cho bé bắt đầu ăn dặm khi tròn 6 tháng tuổi, vì lúc này hệ tiêu hóa đã hoàn thiện hơn, có thể hấp thu thức ăn đặc và phức tạp hơn sữa mẹ. Sau 6 tháng, nhu cầu năng lượng của bé khoảng 700 kcal/ngày trong khi sữa mẹ chỉ đáp ứng được khoảng 450 kcal, do đó bé cần bổ sung thêm thức ăn để phát triển khỏe mạnh. Nếu cho bé ăn dặm quá sớm (trước 6 tháng), hệ tiêu hóa còn non nớt, không hấp thu được dinh dưỡng, dễ gây rối loạn tiêu hóa. Ngược lại, nếu cho ăn quá muộn, bé sẽ thiếu chất, chậm lớn, sức đề kháng yếu và dễ mắc bệnh. Những dấu hiệu nhận biết bé đã “sẵn sàng” cho việc ăn dặm Giai đoạn 6 tháng tuổi là một cột mốc quan trọng cho việc đưa ra quyết định tập cho bé ăn dặm lần đầu. Vì đây chính là giai đoạn tốt nhất giúp bé làm quen dần với những thức ăn mới lạ nhưng rất cần thiết cho sự phát triển của bé sau này. Tuy nhiên để giúp cho việc ăn dặm của bé trở nên thuận lợi hơn, bố mẹ cần xác định xem bé đã thực sự sẵn sàng cho việc bắt đầu ăn dặm hay chưa. Những dấu hiệu sau đây cho thấy bé đã sẵn sàng cho lần ăn dặm đầu tiên:
  • Cân nặng của bé tăng gấp đôi so với cân nặng lúc mới sinh.
  • Bé biết giữ thẳng đầu và có thể tự ngồi để cho mẹ đút thức ăn dễ dàng hơn.
  • Khi cho bé ăn, bé đã biết đưa môi dưới về phía trước để nhận lấy thức ăn từ thìa/muỗng
  • Bé đã biết ngoảnh đầu sang chỗ khác khi không muốn ăn một món nào đó, điều này giúp bố mẹ nhận biết được sở thích của bé và lựa chọn những món ăn phù hợp với khẩu vị của từng bé.
  • Lưỡi của bé không còn có phản xạ đẩy vật lạ ra ngoài một cách tự động (lúc bé còn nhỏ, khi cho bất cứ vật gì trừ núm vú vào miệng bé cũng đẩy ra).
  • Bé thể hiện sự thích thú đối với món ăn khi được bố mẹ hoặc những người thân cho ăn.
Các nguyên tắc cơ bản khi cho bé ăn dặm đầu tiên Việc áp dụng theo các nguyên tắc cơ bản khi cho bé ăn dặm lần đầu sẽ giúp cho các việc nuôi bé được thuận lợi và khoa học hơn. Đây cũng chính là những yếu tố khởi đầu quyết định cho sự tăng trưởng và phát triển của bé đạt đến mức hoàn thiện nhất. Lựa chọn cho bé thực đơn ăn dặm lần đầu Trong thực đơn ăn dặm đầu tiên cho bé nên chuẩn bị những loại rau củ quả được nấu chín với hương vị thơm ngon. Đây là những loại thực phẩm lý tưởng cho các bữa ăn dặm đầu tiên của bé. Các loại trái cây quen thuộc như chuối, bơ, xoài là gợi ý tốt nhất. Đầu tiên, mẹ nên cho bé ăn thử ăn vài muỗng từ 1 đến 2 lần trong ngày. Sau đó, khi thấy bé thích ứng và có hứng thú với món ăn thì hãy tăng dần lên thành 3 bữa /ngày. Trong thực đơn ăn dặm lần đầu cho bé, mỗi bữa nên đảm bảo đủ 4 nhóm thực phẩm quan trọng:
  • Nhóm đường bột: gạo, ngô, khoai, bột mì… cung cấp năng lượng cho bé hoạt động.
  • Nhóm chất đạm: thịt, cá, trứng, sữa, các loại đậu và sản phẩm từ đậu nành… giúp xây dựng và phát triển cơ bắp.
  • Nhóm chất béo: dầu, mỡ, phô mai, bơ và các loại hạt dầu như oliu… hỗ trợ hấp thu vitamin và phát triển trí não.
Nhóm vitamin và khoáng chất: có nhiều trong rau xanh, củ quả và trái cây, giúp tăng sức đề kháng và bảo vệ hệ miễn dịch.